Gratis   |   Jan Modaal   |   Favorieten
taboe doorbreken door te praten over geld en schulden

Taboe doorbreken: waarom we vandaag nog moeten praten over geld en schulden

8 februari 2021
Sandra

We hebben het nog nooit zo goed gehad, las ik vorig jaar in meerdere kranten. Ten opzichte van vorige eeuwen hebben we het inderdaad ook ontzettend goed. Toch melden verschillende instanties dat juist mensen met redelijke inkomens (zoals Jan Modaal) steeds vaker aankloppen bij schuldhulpverlening. Hoe is dit mogelijk en wat kunnen we er aan doen? Het is tijd om het taboe te doorbreken en om vaker te praten over geld en schulden. 💰

Als oorzaak van geldproblemen wordt vaak hetzelfde rijtje opgenoemd: een krappe woningmarkt, hoge zorgkosten, hoge vaste lasten en dat dan meestal in combinatie met financiële tegenslagen zoals baanverlies of een scheiding. In de praktijk zie ik juist dat er nog een andere mede-oorzaak is, welke vrijwel nooit wordt benoemd. Dat is het gebrek aan financiële educatie en het maken van slechte financiële beslissingen. Begrijp mij niet verkeerd: ik ben niet het type dat ‘eigen schuld, dikke bult’ gaat roepen. Ik vind juist dat we dit soort problemen bespreekbaar moeten maken, zodat we er allemaal van kunnen leren.

Financiële educatie & slechte beslissingen

Wat ik in de praktijk heel veel zie (en wat ook wordt bevestigd door verschillende onderzoeken) is dat het gebrek aan financiële educatie en het maken van slechte beslissingen een hele grote rol speelt bij mensen die schuldhulp nodig hebben. Het is een combinatie van verschillende factoren, maar deze factor wordt bijna nooit benoemd in de media. Een paar dingen die ik in de praktijk regelmatig zie, lees en hoor:

  • Dat bij het schuldenpakket naast overlevingsschulden (bijvoorbeeld achterstanden op huur, energie en zorg) óók vooral veel overbestedingsschulden zitten. Denk aan schulden die ontstaan wanneer mensen consequent meer geld uitgeven dan ze verdienen, waarbij overconsumptie vaak van toepassing is.
  • Daarnaast spelen aanpassingsschulden ook een grote rol. Deze schulden ontstaan na een (onverwachts) inkomensverlies. Met andere woorden: doordat mensen niet voorbereid waren op financieel slechtere tijden, zoals na het verlies van een baan. Ook leefstijlinflatie speelt hier ook vaak een grote rol.
  • In de praktijk zie ik ook vaak dat er compensatiegedrag ontstaat, ook nadat er al schulden zijn ontstaan. Wist je trouwens dat het IQ van mensen met 13 punten kan dalen wanneer er schulden zijn ontstaan?
  • De meeste mensen die in schulden belanden, hebben óók geen inzicht in financiën, hebben hun administratie niet op orde en hebben zelf geen idee hoeveel schulden ze nou eigenlijk echt hebben. Dit wordt al lange tijd aangekaart door instanties, maar er wordt vrijwel niks aan gedaan.

Tel daar nog eens bij op dat mensen tegenwoordig moeiteloos hoge kredietleningen kunnen afsluiten en dingen op afbetaling kunnen kopen, en dat onze maatschappij sowieso al draait op overconsumptie en je hebt alle ingrediënten voor een financiële ramp. 💣

Taboe: wat niemand hardop wil zeggen

Bovenstaande komt nauwelijks aan bod wanneer er wordt gesproken over schulden in Nederland. Het is een bijzonder gevoelig onderwerp voor mensen. Het is heel moeilijk om toe te geven dat je zelf óók hebt bijgedragen aan de financiële misère waar je wellicht in zit. En ja, het is makkelijker om een ander de schuld te geven. Maar zoals ik al zei: ik ben niet het type dat ‘eigen schuld, dikke bult’ gaat roepen. Ik vind het interessanter om te kijken waar dit gedrag vandaan komt en wat we daar aan kunnen doen. Als we hier nooit over gaan praten, dan kunnen we dit probleem ook nooit oplossen.

Keer op keer kom ik tot de conclusie dat het gebrek aan kennis grootschalige gevolgen heeft voor onze maatschappij. Hoe kan het dat niemand weet hoe ze een financieel systeem voor zichzelf kunnen opzetten? Dat ons niet wordt geleerd hoe we moeten sparen voor de toekomst? Hoe we ons kunnen voorbereiden op financiële tegenslagen? Eigenlijk is het bizar dat een rijk land als Nederland bijzonder onwetend is over geld. Het slechte nieuws is dat we ‘allemaal maar wat doen’ en dat de meesten van ons daar niet zo succesvol in zijn. Het goede nieuws is dat we daarmee ook zelf de mogelijkheid hebben om onze financiële situatie te verbeteren. Want als we zelf aandeel hebben in deze problemen, kunnen we ook zelf een deel van de problemen oplossen (en in het vervolg voorkomen).

Waarom we dit taboe moeten doorbreken

We maken massaal verkeerde financiële keuzes en krijgen hierdoor massaal financiële problemen. Zouden we dit taboe doorbreken en het bespreekbaar maken, dan zou dat veel financiële misère kunnen voorkomen. Wordt het bespreekbaar dan kunnen we leren van elkaars fouten en kunnen we elkaar in de juiste richting wijzen. Hoe meer we erover praten, hoe meer we kunnen leren, hoe minder schulden er zullen ontstaan. Let’s talk money!

Fundamenteel aanpakken met financiële educatie

De meeste mensen krijgen niet of nauwelijks financiële educatie mee van huis uit. Sterker nog: generatiearmoede is een belangrijke mede-oorzaak bij langdurige geldproblemen. Maar het gaat zeker niet alleen om mensen die uit armoede komen of om mensen met lage inkomens. Dit is een landelijk probleem dat steeds groter wordt. Laten we dit probleem fundamenteel aanpakken met financiële educatie. Het liefst voor iedereen. Misschien ook als vak op scholen? Ik heb geen antwoord op deze vraag, maar als we dit taboe doorbreken, dan zullen er ongetwijfeld grote stappen kunnen worden gemaakt.

Om je alvast een beetje op weg te helpen, heb ik besloten om het eerste onderdeel van mijn boek Money Game openbaar te maken. In dit deel vind je 8 belangrijke lessen over geld, welke eigenlijk een samenvatting is van alles wat ik had willen leren over geld toen ik nog jong(er) was.

Download de gratis lessen

.

Meer over dit onderwerp


Bronnen

Een reactie op dit artikel

  1. Emma | Skere Student schreef:

    Goede blog Sandra! Ben het helemaal met je eens. Door te zwijgen los je uiteindelijk niks op, hoe “makkelijk” dat ook is

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Hey pssst...

Heb je al gezien dat je de eerste hoofdstukken van mijn boek (de Money Game) gratis kunt lezen? In deze hoofdstukken deel ik onder andere 8 belangrijke lessen over geld.

Hey pssst...

Heb je al gezien dat je de eerste hoofdstukken van mijn boek (Money Game) gratis kunt lezen?